به گزارش تابناک به نقل از آوش، در میانه هیاهو بر سر پرونده هسته ای ایران که بیش از دو دهه قدمت دارد و همزمان با تهدیدهای رییس جمهور آمریکا، این روزها هر حرف و اظهارنظری از سوی طرفهای ایرانی و غیرایرانی مورد توجه بوده و نشانه ای از یک تحرک دیپلماتیک میتواند باشد.
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران، با اشاره به سیاسی کاری های مدیرکل آژانس و پروندهای که از ایران ساخته شده، تصریح کرد: به دلیل ماهیت سیاسی پرونده هسته ای ما و فشارهای خارج از آژانس به مدیرکل، نه تنها نمیتوان امید به بسته شدن آن داشت بلکه هر روز می تواند این فشارها افزایش نیز داشته باشد.
وی از احتمال ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت در نشست ماه مارس شورای حکام آژانس گفت و اینکه غربی ها و آمریکا از چنین فرصتی برای فشار بر ایران نمی گذرند.
اسلامی همچنین با بیان اینکه مواد غنی شده ۶۰درصد ایران درماههای گذشته می توانست عاملی برای اجرا نشدن اسنپبک و بازگشت قطعنامههای گذشته شود، افزود: البته امروز دیگر قطعنامه ای وجود ندارد و از نظر ایران و بسیاری از کشورها این قطعنامه ها به تاریخ پیوسته اند.
رییس سازمان انرژی اتمی بار دیگر بر عدم انحراف ایران به سمت ساخت بمب اتمی تاکید کرد و اظهار داشت: ایران بدون سلاح هسته ای نیز قادر به دفاع از خود هست و بازدارندگی لازم را نیز دارد.
اسلامی همچنین از همکاری خوب روسیه در ساخت نیروگاههای جدید بوشهر گفت و خبر داد که سوخت سال ۲۰۲۶ برای نیروگاه اتمی بوشهر نیز تامین شده است.
مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
آقای مهندس آخرین وضعیت روابط بین ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی چطور است؟ به نظر میرسد مدیرکل آژانس همچنان بر مواضع سیاسی خودش پافشاری دارد و قرار نیست این روابط به حدی از آرامش برسد؟
نکته ای که وجود دارد، نگاه به ماهیت این پرونده است. به لحاظ ماهوی این یک جریان سیاسی و یک اهرم فشار هست. بر اساس تجارب ۲۵ سال گذشته و شواهدی که وجود دارد، این پرونده سیاسی است و از منظر غربیها هیچ وقت قرار نیست بسته شود. سالها مذاکره شده و دولتهای مختلف در جمهوری اسلامی ایران در این پرونده سیاسی مذاکره کردند و حاصلش برجام شد اما آمریکا و سه کشور اروپایی به این توافق پایبند نبودند. سرانجامش هم همین شد که با اسنپ بک همه را خاتمه دادند. پس این موضوع یک پرونده سیاسی است و نشانههای بسیاری هم وجود دارد.
قرار بود بعد از بمباران تاسیسات هستهای، پروتکلی جدید برای بازرسیها نوشته شود. آیا اقدامی شده یا آقای کمالوندی معاون امور بینالملل، حقوقی و مجلس سازمان سازمان انرژی اتمی و آپارو معاون پادمانی آژانس در تهران و وین دیدار و گفتوگوهایی داشتهاند؟
موضوع جنگ ۱۲ روزه در تاریخ برای اولین بار اتفاق افتاده و تا به حال بمباران علیه تأسیسات هستهای نداشتهایم چون حمله نظامی به تاسیسات هستهای ممنوع بوده است. در حالی که همه این سایتها در آژانس ثبت شدهاند و تحت نظارت شدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرارداشتند و هیچگاه از این سایتهای بمباران شده نکتهای در مورد انحراف از ضوابط قانونی وجود نداشته است؛ پس یک جنگ روانی وجود دارد که با استفاده از این موضوع، بهانه و فشار سیاسی علیه کشور ما تولید کند. ما عضو ان پی تی هستیم و پادمان را اجرا میکنیم البته بر اساس قانون مجلس شورای اسلامی همکاری با آژانس به خاطر امنیت تاسیسات و کارکنان صنعت هستهای تعلیق شده است. وقتی مدیرکل آژانس این حمله را محکوم نمیکند و هیچ اهمیتی به گزارشها و نامههای ما نمیدهد و برعکس مانند کشورهای متخاصم به ما فشار میآورد به این معنی است که بخشی از جریان فشار را مدیریت میکند. با این حال بازرسیهای سایتهای آسیب ندیده مطابق پادمان آژانس انجام شده است.
در مورد سایتهای آسیب دیده چطور؟
سایتهای آسیب دیده باید در نظام پادمان تعریف داشته باشند که در صورت حمله چه باید کرد. آژانس این تعریف را ارایه نداده و همچنین آمادگی هم نشان نداده است که چنین کاری صورت گیرد. آنچه در ماده ۶۸ پادمان آمده سوانح طبیعی است ولی وقتی بمباران میشود و شرایط امنیتی و نظامی است و هنوزهم احتمالش ادامه دارد، وضعیت باید متفاوت باشد. ما هر روز تهدید فعال داریم بهطوریکه منابع پنهان و آشکار و مقامات اسراییلی و آمریکایی علنا تهدید میکنند. بنابراین شاهد تهدید فعال هستیم و از جهات امنیتی هنوز در همان شرایط جنگ باقی ماندهایم طبیعی است برای چنین وضعیتی رویه تعریف شده و مصوب داشته باشیم و به آن عمل کنیم.
در این شش ماه اقدامی روی زمین نکردید مثل آواربرداری یا بازسازی؟
شرایط امنیتی و امنیت ملی ما تابع ضوابطی است که دنبال می کنیم. آنچه برای ما مهم بوده این است که آژانس را وادار کنیم رفتار حرفهای داشته باشد و بهطور مستقل به اساسنامه خود عمل کرده و مشخص کند اگر سایتها مورد حمله واقع شدند چه ترتیباتی داشته باشد؟ آژانس موظف به این کار است، حتی مهرماه و در کنفرانس ۲۰۲۵ آژانس در وین، طرحی را برای منع حمله نظامی به تاسیسات هستهای ارایه کردیم که در کنفرانس عمومی تصویب شود اما با نامه آمریکا و فشار اروپا و اسراییل و نیز تبعیت آژانس، اجازه طرح آن را هم ندادند در حالی که طرح ما عمومی بود و شامل همه کشورها می شد تا قانون صریحی باشد که حمله نظامی ممنوع شود اما جلوی آن را گرفتند. وقتی جلوی چنین طرحی را میگیرند و رویهای هم تدوین نشده و تهدید هم پابرجاست بهطور طبیعی ما طبق قانون داخلی و بر اساس امنیت ملی خودمان تصمیم میگیریم.
برخی میگویند با حمله به سایتهای غنیسازی ایران و توقف کار آنها، موضوع هستهای جذابیتی برای آمریکا ندارد و دنبال موضوعات غیرهستهای هستند. واقعا این جذابیت برای آنها از بین رفته و صنعت هستهای ایران در حوزه غنیسازی به جایی رسیده که دیگر قابل مذاکره نباشد؟
شما سند استراتژی امنیت ملی امریکا که منتشر شد را اگر ببینید در صدر اولویتهای آن علوم و فنون و صنایع پیشرفته است، رییس جمهور امریکا به سه موضوع اشاره کرده که در اولویت اصلی وجود دارند که شامل توسعه هوش مصنوعی، توسعه صنعت هستهای و کوانتوم است بنابراین اگر این سه موضوع از سه فناوری برتریساز هستند، چطور میتواند برای آمریکا مجاز باشد و برای ایران که صنعت هستهای اش مورد نیاز کشور است، ممنوع باشد؟ این استاندارد دوگانه و حاکمیت قانون جنگل که در دنیا وجود دارد و نظام حقوق بینالملل را خدشه دار کرده است.
حرف من این هست که آیا آنقدر توانمندی غنیسازی برای ما باقی مانده که هنوز آمریکاییها بخواهند بهعنوان یک موضوع مذاکراتی با آن برخورد کنند؟
بمباران کردن تاسیسات، یک ماهیت فیزیکی است اما اصل کار فناوری و دانش هستهای است که درون زاست و براساس اراده ما مدیریت میشود.
در ماه مارس (اسفند آینده) نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی را داریم. پیشبینی شما از این نشست چیست؟ برخی معتقدند سخنان اخیر گروسی زمینهسازی برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل است.
در نشستهای قبلی شورای حکام هم آنها قطعنامه ضد ایرانی دادند و فشار را بر کشور ما تشدید کردند، همچنین سعی میکنند آرامش داخلی کشور را برهم بریزند که جلوههای روشنی از دشمنی آنان است. بهطور طبیعی از موقعیت نشست شورای حکام هم استفاده خواهند کرد. پیشبینی من این است که از این فرصت هم برای فشار بیشتر استفاده میکنند.
پس این احتمال زیاد وجود دارد که پرونده ایران به شورای امنیت ارجاع شود؟
بله احتمال دارد. البته اینکه ارجاع شود یا نشود موضوع ثانوی بوده زیرا یک عامل فشار است. چرا آمریکا از ۶۵ نهاد بینالمللی خارج میشود؟ رییس جمهور آمریکا گفته است که این نهادها برای منافع آمریکا کار نمیکنند و ما از آنها خارج میشویم. یعنی این نهادها برای منافع آمریکا ساخته شدند و ترامپ هم در سند استراتژی ملی صریحا گفته که روسای جمهور قبلی منافع امریکا را از طریق سازمانهای بینالمللی پیگیری میکردند و این سازمانها موفق نبودند و به همین خاطر با قدرت نظامی و اقتصادی، منافع خودمان را تامین میکنیم. این رویکرد یعنی لطمه زدن به منشور ملل متحد که منافع همه کشورها را در یک جریان حقوقی حفظ میکرد. در چنین دنیایی طبیعی است که هر کشوری باید با مولفههای قدرت خودش، منافعش را حفظ کند.
ایران قبل از اجرای اسنپبک اعلام کرد که حاضر است منابع غنیشده ۶۰درصد خود را خارج کرده یا رقیق کند اما اسنپبک و قطعنامههای گذشته اجرایی نشوند. این گزینه و پیشنهاد ایران همچنان روی میز مذاکرات برای طرف مقابل وجود دارد؟
موضوع مهم این است که اصولا تولید اورنیوم ۶۰درصد برای رفع نیازهای آینده کشور است. برای مثال در حوزه پیشران هستهای نیاز به این میزان از غنیسازی داریم؛ زیرا روند قبلی پاسخگوی نیازهای آتی ایران نبوده اما باید توجه داشت که موضوع توقف انباشت اورانیوم ۶۰درصد و همچنین معامله مواد ۶۰درصد نیز در مقطعی و برای لغو تحریمها و قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل که در قطعنامه ۲۲۳۱ آمده، مطرح شده بود.
در آن دوره و برای ممانعت از اسنپ بک و بازنگشتن ۶ قطعنامه گزینهای داشتیم مبنی بر اینکه مواد ۶۰درصد را خارج کنیم اما باید توجه داشت که به لحاظ حقوقی و پس از ۱۸ اکتبر در سال دهم قطعنامه ۲۲۳۱؛ عملا از دید ما و نیز از نظر حقوقی ۶ قطعنامه دیگر وجود ندارد و نامههایی در این رابطه به آژانس و دیگر مراکز مرتبط نوشته و ارسال کردیم.
در ۷ ماه گذشته شاهد دو اتفاق مهم از طرف دشمنان ایران بودیم، یکی جنگ ۱۲ روزه و دیگری ناآرامیهای تلخ اخیر در کشور که با نفوذ نیروهای بیگانه انجام شد. برخی این تحلیل را تقویت کردند که ایران باید به سمت بمب اتم برود و در برابر این اقدامات بازدارندگی برای خودش ایجاد کند. همچنان معتقدید ما برای دفاع از خودمان به سلاح هستهای نیاز نداریم؟
بارها تاکید شده که سلاح هستهای جایی در دکترین نظامی ما ندارد و مقام معظم رهبری نیز در این مورد فتوا صادر کردهاند. به لحاظ استراتژیک و با توجه به توانایی که ایران از آن برخوردار است، اصلا به سلاح هستهای نیاز نداریم و بدون سلاح هستهای قادر به دفاع از کشور بوده و از بازدارندگی لازم برخورداریم. این سوال، سوالی است که به منافع ملی و امنیت ملی گره میخورد و دارای یک سطح راهبردی است.
وضعیت پیشرفت واحدهای دو و سه نیروگاه اتمی بوشهر چطور است و روسها چقدر در ساخت واحدهای جدید و در تامین سوخت واحد یک همکاری داشتهاند؟
روسها کاملا خوب و مثبت همکاری میکنند و در بهترین شرایط همکاری هستیم. پیشرفت واحدهای دو وسه نیروگاه اتمی بوشهر خیلی خوب است. سال ۱۴۰۱ تنها ۲۰۰ نفر در این واحدها کار میکردند و الان شش هزار نفر در این پروژهها مشغول کار هستند که اگر بتوانیم تزریق منابع کنیم خیلی راحت میتوانیم به ۱۲هزار نفر نیروی کار برسیم. کالاهای مورد نیاز نیروگاه در کارخانجات داخلی در حال ساخت است. در نظر داریم با پایان یافتن سال پنجم برنامه هفتم بتوانیم به ترتیب واحد دو و سه نیروگاه اتمی را وارد مدار کنیم.
روسها در مقاطعی در تامین مالی ساخت نیروگاه بوشهر و تامین سوخت آن مشکل داشتند، اکنون مشکلی وجود ندارد؟
بله البته تامین مالی و مسائل جابجایی پول و گرفتاریهای مالی وجود داشته ولی الان مشکلی نیست. تامین سوخت داشتیم و سوخت ۲۰۲۶ را هم سفارش دادیم و تامین کردیم که در زمان برنامهریزی شده در نیروگاه استفاده میشود.
